donderdag 30 maart 2017

Plantenfysiologie en presentatievaardigheden, 29 maart 2017

De avond begint met het Natuurmoment van Frits Witmer. Frits vertelt dat hij zijn onderwerp graag had willen meenemen, maar het advies kreeg dit vooral niet te doen. Ook de foto’s die hij had gemaakt van zijn onderwerp zijn helaas mislukt. Nieuwsgierig geworden waar dit allemaal over gaat, volgen we Frits naar buiten naar de vijver in de tuin van het Bezoekerscentrum (BC).
Hier vertelt hij op enthousiaste wijze hoe hij als 9-jarig jongetje gefascineerd werd door het slootje achter zijn school. In het voorjaar trof hij daar kikkerdril aan en vond dit geweldig. Nam het in een potje mee naar huis en zag het kikkervisjes worden.

Frits vertelt dat hij dit helemaal was vergeten, tot hij vorige week (als vrijwilliger) in de tuin werkte bij het BC, en de vijver vol kikkerdril zag liggen. Meteen was hij weer de gefascineerde 9-jarige vol verwondering. Hij legt uit dat de reden dat het kikkerdril niet uit de vijver gehaald mag worden, te maken heeft met het Ranavirus. Dit virus slaat toe bij vissen, amfibieƫn en reptielen.
In 2010 is er een uitbraak geweest op het Dwingelderveld waarbij de hele vijver van het Bezoekerscentrum is leeggehaald en schoongemaakt. Het virus komt alleen voor in de Oostelijke helft van Nederland. Hoewel het niet besmettelijk is voor mensen kunnen wij het wel overbrengen.

Weer binnengekomen start Tienes Bouwman zijn Natuurmoment.
Tienes heeft diverse interesses en vertelt als eerste dat hij in zijn jeugd het roestbruine water in het Reestgebied opmerkelijk vond. Is zich hierin gaan verdiepen en ontdekte zo ijzeroer (een afzettingsgesteente). Dit ijzeroer is ontstaan door het neerslaan van ijzermineralen uit water.
Hij heeft een indrukwekkende hoeveelheid glazen potjes uitgestald met monsters waarin de neerslag van het ijzeroer te zien is in diverse stadia. Helaas kunnen we niet ruiken hoe dit ijzeroer in water ruikt, aangezien de vorige bewoners van de potjes (augurken) te sterk overheersen šŸ˜Š.
Daarna toont Tienes een ijzermagneet die ijzerbrokjes uit de rivier kan halen. Geen brokjes als bewijs, alles altijd netjes teruggegooid in de rivier. Ook laat hij ons nog zijn metaaldetector zien. Lachend vertelt hij dat het behalve dopjes en blikjes helaas (nog) geen kapitaal heeft opgeleverd.
Als laatste komt zijn interesse voor de bodem aan de orde. Hij toont diverse boeken hierover en sluit zijn moment af.

Vervolgens een interessante presentatie van Jan Nijman over Plantenfysiologie
Deze uitgebreide presentatie gaat in op oa:




  • Wat is een plant? 
  • Fotosynthese 
  • Planten zonder fotosynthese/bladgroen 
  • Halfparasieten en fotosynthese 
  • Parasieten 
  • Plant als energiecentrale (hierover loopt een onderzoek door studenten aan de W.U.) 
  • Communicatie tussen planten 
  • Hoe groeien planten?
    …en nog veel meer. 

Jan heeft deze presentatie op IVN-intranet gezet waar hij voor iedereen beschikbaar is.

Na de pauze houdt Joke la Roi haar vijfminutenpraatje.
Ze start met een verhaaltje in dichtvorm over de das. Daarna toont ze ons een aantal mooie foto’s (meeste zelfgemaakt) met daarbij uitleg over:


  • Kenmerken van de das 
    • Gewicht 7 tot 17 kg 
    • Nachtdier, leeft in groepen, dassensporen en ondergrondse burcht 

  • De Dassenburcht
    • Burcht is soms honderden jaren oud, 3-10 ingangen, in houtwallen/struiken/heggen, lengte gang 10-20 meter, diameter gang minstens 30 cm, latrine vaak vlakbij ingang 
    • Verschillende burchten: hoofdburcht, wisselburcht, bijburcht en vluchtpijpen
  • Paartijd, draagtijd en gezinsuitbreiding


Mededelingen Joop

  • Op 15 april 1e vroege vogeltocht 
  • Op 19 april is er een praktijkavond over planten/met planten
    Verzoek aan iedereen om plantenboeken mee te nemen Ć©n eventueel een plant waarvan je niets weet maar wel nieuwsgierig naar bent 
  • Komende jaarvergadering is er een lezing van Astrid Kant over weidevogels


Mededelingen Guido

  • Guido geeft aan dat het gezamenlijke weekend van 23 t/m 25 juni doorgaat.
    De accommodatie is definitief gereserveerd. Guido zou graag zien dat enkelen van ons willen deelnemen in een kleine commissie om samen met het bestuur eea voor te bereiden voor dit weekend. Aanmelding bij Guido. 
  • A.s. zaterdag is de locatie voor de praktijkles wederom ‘t Leggelerveld. Graag grondboren meenemen. In 3-tallen zal worden geboord waarna we aan elkaar uitleggen wat er te zien is. Na de koffie volgt een excursie op ’t Leggelerveld.


De presentatie van Map wordt ivm tijdsdruk omgezet in een oefening in 3-tallen waarbij je elkaar in 2 minuten een presentatie geeft. Van de anderen ontvang je feedback. We ontvangen bij aanvang hiervoor een checklist. Ik heb deze oefening samen met Hennie Kroes en Boukje Toussaint gedaan en alle 3 ervaarden we het presenteren en de daaropvolgende feedback als zeer nuttig.

Hierna reikt Map het formulier 'De plakfactor' uit. Hierop staan tips hoe je ideeĆ«n en concepten het best kunt overbrengen zodat ze blijven “plakken”/beklijven bij degenen aan wie je deze verteld.

Verslag: Desiree Frederiks

zondag 19 maart 2017

Grondboringen in het Leggelderveld 18 maart 2017


Het Leggelderveld bij Dwingeloo, is een interessant gebied voor bodemonderzoek. Guido nam ons daarom mee naar dit historische gebied.  In het verleden heeft stuifzand grotendeels haar gang kunnen gaan en hierdoor zijn grote hoogte verschillen ontstaan. Tijdens de boringen is dit terug te zien.  Na een korte inleiding door Guido over het gebied en het gebruik van de grondboor, zijn we gezamenlijk begonnen met drie boringen.

De eerste grondboring was op een laaggelegen deel waar veel struikheide groeit. Een ondiepe boring was hier al voldoende om het moedermateriaal te bereiken.

De tweede boring werd gedaan op een hoger geleden deel.  Hier zagen we eerst stuifzand en daarna een lichtgekleurde humusarme uitspoelingslaag gevolgd door een uitspoelingslaag met ijzer.  En daarna kwam er opnieuw een humus laag. Na nog dieper boren kwamen we bij het moedermateriaal. Er ontstond een prachtige podzolbodemprofiel.


Na een korte wandeling kwamen we aan bij een nat deel van het gebied.  We liepen hier naar een hooggelegen deel. Guido vertelde dat het hier natter was dan op het lager geleden deel  waar we eerst waren.

Bij de boring kregen we eerst een klein beetje humus te zien. Daarna leek het moedermateriaal al te komen, maar dit was schijn.  Nadat het verlengstuk op de boor bevestigd was en we door bleven boren, kwam er duidelijk een humeuze laag tevoorschijn.  Gevolgd door een uitspoelingslaag met ijzer. De laag werd steeds lichter. Na een boring van zo’n 1,85 m konden we stoppen, want toen kwam het keileem tevoorschijn.  Het bleek dat we op een heideven zaten te boren.  Dit heideven is in het verleden bedolven onder stuifzand en droogde uit.

Na de pauze ging iedereen in groepjes van drie uiteen om zelf boringen te doen. Guido liep bij iedere groep langs om te helpen en de resultaten uit te leggen als dat nodig was. De opgeboorde grond werd gevoeld, gekneed en zelfs tussen de tanden gezet om de grondsoort te omschrijven.


Kortom, we hebben weer een leuke en leerzame excursie gehad.
Tip: in juni bloeit hier de Arnica.
Kijk ook eens op de website van Natuurmonumenten: Leggelderveld.

Gina Fieten

woensdag 1 maart 2017

Duurzaamheid, gezondheid en natuur

Map heet ons allen en nog een nieuwe cursist Michiel Poelenije welkom.
Huishoudelijke mededeling: Afmelden bij Grietje Loof
Natuurmoment:
Carl deelt stukjes riet uit. Er zit een rare verdikking in. Het blijkt om een gal te gaan. Deze ontstaat doordat de grote rietsigaargalhalmvlieg een eitje gelegd heeft in de rietstengel. Het riet blijft hierdoor kort.  Met veel kracht maken we de gal open en zie daar een larve!
Feedback: Top: zeer verrassend.Tip: Mensen even langer de tijd geven om het uitgedeelde te bekijken.

Lesonderwerp: Duurzaamheid
De vijf V’s:

  • Verontreiniging,
  • Vermesting,
  • Versnippering,
  • Verdroging,
  • en Verzuring 


Alle worden besproken, hoe het vroeger was, hoe het in de vorige eeuw was en hoe het nu is.
Aan de hand van grafieken kun je zien dat vanaf de jaren 80 milieu bewustzijn zijn intrede doet Hadden we in de vorige eeuw te maken met zure regen en over bemesting, nu is de luchtkwaliteit een stuk beter door milieubewust wording. De stikstof en zwavel uitstoot neemt vanaf die tijd af.

Discussie: Wat betekent duurzaamheid voor jouw en wat doe je eraan?

5 Minuten praatje van Ronnie:
Ronnie begint met een verhaal over een vreemdeling. In de loop van zijn praatje blijkt het over de Nijlgans te gaan. Hij doet dit op een komische en verrassende manier.

5 Minuten praatje van Nelleke:
Nelleke vertelt over de eerste tekenen van de aankomende lente.in haar omgeving. Vlinder , bijtje, goudvink, kuifaalscholver en ijsvogel komen onder andere voorbij.

Lesonderwerp: Gezondheid en natuur.
In de pauze heeft iedereen een foto uitgekozen die voor hem/haar past bij gezondheid en natuur.
Vragenrondje: Waarom heb je deze foto gekozen? De natuur als gezondheid:
Medicijn ( kruiden)/eten uit de natuur / ontspanning/ beleving/ wandelcoach
Bedreigende natuur: gif(slangen) / insecten (teken)/ natuur geweld(onweer)
IVN projecten: educatie en beleving door te doen/ voelen / ruiken:
Bijv. Grijs, groen en gelukkig / slootjesdagen / natuurbelevingsactiviteiten / lezingen over natuur.

De natuur inzetten als (hulp)middel:

  • Zoals: nestkastjes ophangen waar overlast is van de processierups.
  • Ecoducten / onderdoorgangen onder drukke wegen.
  • Vlinderidylle
Verslag: Henny Hauschild