vrijdag 19 mei 2017

Bodemleven

Verslag 17 mei 2017

Joop heet ons allen welkom en geeft aan dat de volgende mensen met kennisgeving afwezig zijn: Harmen, Bas, Ronny, Eddie en Ronald.

Hij geeft eerst het woord aan Guido, omdat er bij de laatste excursie mensen absent waren en voor aanstaande zaterdag instructie nodig hebben. In de pauze geeft hij informatie aan die mensen. Verder attendeert Guido ons op het symposium over bijen op 9 en 10 juni. Het is facultatief, maar sluit uitstekend aan op ons thema dieren en is dus een aanrader. Gelieve wel graag vooraf aan te melden i.v.m. de lunch. Je kunt ook voor één van beide dagen inschrijven, kosten vrijdag € 20,- en zaterdag € 15,- Aanmelden bij ivn-westerveld.nl

Joop neemt ons daarna mee in zijn enthousiaste verhaal over Bodem is de bron. Het gaat met name over de vulling van de bodem. Hij laat prachtige foto’s zien van de roodschildmestkever, de larve van de zwartkopvuurkever, die hij onder schors had gevonden. Ook over de pseudoschorpioen, die maar 3 mm groot is en leeft van dierlijk afval (zilvervisjes), vertelt hij boeiend hoe het paringsritueel verloopt. Het mannetje strekt zijn armen omhoog en knipt met zijn scharen. Als het vrouwtje terug knipt, vindt ze hem aantrekkelijk en danst het mannetje naar haar toe, pakt haar scharen met de zijne vast en verbind hun lijven met een draadje. Dan neemt hij afstand terwijl hij haar vasthoudt en ze dansen verder. Daarna brengt hij zaad aan op de buik van het vrouwtje, waar het in een zakje glijdt. Daar vindt de bevruchting plaats, als de eicellen rijp zijn. Het vrouwtje legt de eitjes onder de grond. Zeer boeiend.

Over teken komt het gevaar ervan aan de orde. Erg belangrijk voor ons is hier vooral tijdens een excursie aandacht voor te hebben en mensen erop te wijzen naderhand een tekencontrole te doen.
Bodem, waar bestaat het uit? Joop laat ons vertellen. Zand, afgebroken organisch materiaal, dieren, water, planten (ondergrondse delen), schimmels en bacteriën. De schimmels leven in symbiose met bomen en planten. Bij essen en fruitbomen zie je geen paddenstoelen, maar toch is hier ook sprake van zo’n symbiose. Schimmels nemen water en zouten voor de boom uit de grond op en krijgen via fotosynthese van de boom suikers ervoor terug.

Aan de hand van prachtige foto’s laat Joop zien hoe slijmzwammen veranderen van vorm, eerst een fijn netwerk dat als een landkaart op  een boom groeit, later lange draden en tenslotte zakjes onderaan de draden, die de sporen laten vallen.

Weetjes over wormen zijn: ze zijn eiwitrijk, eten organisch afval, verrijken de bodem met hun uitwerpselen, maken de bodem luchtiger, zijn tweeslachtig, bewegen zich voort met borsteltjes die aan hun segmenten zitten. Per hectare grond zit er aan regenwormen een koe aan gewicht in de grond.
Over de bodemdieren, die in de bodem leven laat Joop ons de onderverdeling zien. Deze staat ook in onze map. Er zijn een paar leuke toevoegingen. De slakkensmidse van de lijster, die de slakken op een steen kapot gooit, om ze zo te kunnen opeten en de slakkenaaskever, die een stofje in de slak laat druppelen, waardoor deze oplost en de kever hem zo kan opslurpen.

We worden getest op wat we nog weten van pissebedden. Ze houden van vocht, hebben een uitwendig skelet, 7 paar poten, kieuwen (ademhaling), eten organisch afval, plassen niet  meer transpireren via hun schild.

Bij de geleedpotigen komt de huiszebraspin prachtig in beeld. Prooien worden door spinnen heel divers gevangen. Het lijf is ingesnoerd tussen de kop en het achterlijf, heeft 8 poten en spinklieren onder het lijf.

Teken en mijten: De mijten laten zich vervoeren door bv. insecten. Dit is te zien aan de gele bolletjes op het schild van een kever. Varoa-mijten zijn schadelijk; zij leggen nl. eitjes in de larven van bijen, die bij uitkomst de larven opeten. Voor de mens is de schurftmijt en de huisstofmijt schadelijk.
Een bijzondere hooiwagen is de strekspin, die zich om een tak heen wikkelt en daardoor nauwelijks te zien is. Bij hooiwagens is het opmerkelijk hoe gemakkelijk de poten loslaten.

De insecten komen tenslotte aan bod, die belangrijk zijn

  • Bij de bestuiving.
  • Als voedselbron (egels, dassen, spitsmuizen, spinnen, insecten, kikkers.
  • Voor zijde- en honingproductie.
  • Bij bestrijding van schadelijke insecten.


Er zijn enorme aantallen wereldwijd: 170.000 vlindersoorten, 20.000 sprinkhanensoorten, 80.000 soorten wantsen.

De bodeminsecten zijn onmisbaar voor het hele ecosysteem. Na de pauze gaan we er zelf mee aan de slag. Maar eerst genieten we van een lekkere kop koffie of thee.

Marian heeft haar 5-minutenpraatje en introduceert dit met een heerlijk beschuitje aardbei; wat is er nou lekkerder dan dat! En het liefst uit eigen tuin. Maar er zijn kapers op de kust en die wil ze weghouden. SLAKKEN! Ze heeft een heuse hindernisbaan aangelegd met koffie in een geultje en stro. Aan de hand van mooie foto’s en filmpjes laat ze zien wat ze in haar tuin gevonden heeft over de slak.

Daarna mogen we zelf aan de slag gaan. In 5 groepjes gaan we voorzien van loepjes, plastikpotjes, determineerkaarten en een bak met aarde naar buiten waar we mogen kijken wat voor diertjes we tegenkomen. Is er iets bijzonders, dan kunnen we dat in een potje aan de anderen laten zien. De volgende dieren kwamen we tegen: duizendpoot, miljoenpoot, segrijnslak, boerenknoopslak, larven (o.a. van de boktor), pissebedden en een pad. Het is altijd verrassend, om te zien hoe leuk dit is. We ruimen met elkaar op en kunnen terugkijken op een leerzame en vooral ook leuke avond.

Verslag: Joke la Roi




Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen