woensdag 18 oktober 2017

Planten en hun relaties

Cursusavond 4 oktober 2017

Het was aan Jan en Joop om deze avond grotendeels te vullen met presentaties over planten en hun relaties en gezwam over zwammen. Voordat Jan echter van start gaat deelt Guido mede dat de verslagen van de adoptieterreinen uiterlijk 31 jan 2018 bij Grietje binnen moeten zijn. Het verslag bedraagt maximaal 15 pagina’s.

Planten krijgen vaak een plaats onderin de voedselpiramide toegeschreven als het gaat om functie van planten in de natuur. De werkelijkheid is vaak vele malen complexer. Beter kan men uitgaan van een complex voedselweb waarin relaties kris kras door elkaar lopen.


Na deze intro stipt Jan in een razend tempo (dat menigeen doet duizelen) een groot scala aan relaties tussen planten en organismen aan. Er kan sprake zijn van symbiose; predatie; parasitisme; mutualisme en zaadverspreiders. Een plant kan in een dergelijke relatie leven met bijvoorbeeld insecten; aaltjes; duizendpoten; mijten; schimmels; bacteriƫn of virussen.

Aaltjes prikken bijvoorbeeld in de wortel van de plant en teren vervolgens op het sap dat ze uit de plant halen. Er is dan sprake van een planten parasitair aaltje. Er bestaan echter ook schimmel etende en insecten etende aaltjes. Wanneer dit soort informatie tot mij komt ben ik altijd onder de indruk van de grootsheid en veelkleurigheid van de natuur. Zo had ik moeite om ook tijdens deze presentatie mijn onderkaak niet tot op mijn borstbeen te laten zakken.

Plantweerbaarheid komt ook aan de orde. Hoe blijven planten in leven ondanks predatie en parasitisme? Planten kunnen verschillende afweersystemen hebben. Gifstoffen; ondoordringbaarheid of geurstoffen. Ook kunnen planten reageren door bijvoorbeeld stoffen af te geven of planteigen cellen af te sluiten. Zo kan een plant exudaten (suikers) afscheiden om zodoende het bodemleven te stimuleren. Iets wat de plant zelf weer ten goede kan komen.

Net als Jan heeft Joop er de gang goed in vanavond. Hij start te vertellen over kenmerken van schimmels (via sporen verspreid); slijmzwammen (op de grens van plant en dier, kennen een animale fase en een vegetatieve fase) en paddenstoelen (hebben plaatjes).


Een van de deelnemers merkt tussendoor op dat beweerd wordt dat alleen het aanraken van zwammen al vergiftigen kan. Joop doet dit af met de bewering dat dit ‘jan met de korte achternaam-koek’ is.

Een van de kernonderwerpen van de avond is het leven in de bodem en de relaties die planten hier aangaan met organismen. Zo gaan leven planten ook in relatie met zwammen. Zogenaamde mycorhiza ‘breien’ sokken om de wortels van bomen en heesters en helpt zodoende de boom te voeden met water en mineralen.

Paddenstoelen hadden voorheen niet mijn interesse. Na deze avond en zeker na het horen van het soortspecifieke bestaan van sommige paddenstoelen is deze zeer zeker gewekt. Bijzonder dat op bijvoorbeeld elk deel van een eikenboom een andere paddenstoel leeft (eikentak; eikenblad; eikenbladnerf; eikel; eikelhoedje…) Alleen in Drenthe al zijn er grofweg 2500 soorten bekend.

Aan Menno vervolgens de schone taak om zijn 5-minutenpraatje te houden. Menno vertelt ons over shinrin yoku. Een Japanse term die in het engels als ‘forest bathing’ vertaald wordt. Het gaat erom je volledig onder te dompelen in een bos en hierbij alle zintuigen open te zetten. Japans onderzoek heeft aangetoond dat het stress vermindert; zorgt voor meer energie en het humeur verbeterd. Zelfs na 1 maand zou het nog meetbaar zijn. Menno wordt geprezen om zijn enthousiasme en rustige manier van presenteren.

Michiel houdt aansluitend zijn 5-minutenpraatje. Schapen staan op het program. Michiel verteld vanuit zijn kennis en kunde over het hoeden van een schaapskudde. 11 maanden per jaar worden de schapen gehoed en beheren ze het landschap. De resterende maand is lammertijd. De tijd dat de schapen in de kooi blijven. Het hoofddoel van de schaapskudde is het begrazen van het gebied. Daarnaast levert het grove wol en een beetje vlees. Michiel krijgt als feedback dat hij erg goed gebruik gemaakt heeft van powerpoint. Ook viel zijn humor goed bij de toehoorders.

Afsluitend (en daarmee sluit ik ook dit verslag af) mochten we in 3-tallen nog even brainstormen over verschillende relaties tussen planten en dieren. Dit om na een avond boordevol informatie na te denken over de complexiteit van de natuur. Al met al weer een zeer boeiende cursusavond!

Harmen van der Wal

Geen opmerkingen:

Een reactie posten